STARI ZANATI – ŽIVI ATELJEI SARAJEVA

Tradicionalni zantlija je sve manje ali oni i dalje čuvaju dio tradicije i prepoznatljivog duha najvećeg grada u Bosni i Hercegovini - Sarajeva.

Zanat je u nekom ranijem vremenu bio izuzetno cijenjen i porodice koje su čuvale tradiciju zanata su bile veoma cijenjene na sarajevskoj kaldrmi, međutim danas je samo nekolicina zanatlija još uvijek prisutna i bore se sa industijskom proizvodnjom i preprodajom kopija koje dolaze sa istoka. Ipak njihove radionice čuvaju duh prošlih vremena a svaki izrađeni predmet čuva i nosi pečat vijekovne vještine i znanja.

Sarajevo, grad susreta kultura i stoljetne tradicije, kroz promotivnu kampanju „Stari zanati – Živi ateljei Sarajeva“ snažno afirmiše bogato zanatsko naslijeđe koje vijekovima oblikuje identitet Baščaršije i šireg prostora Bosne i Hercegovine. Projekat je usmjeren na očuvanje, savremenu valorizaciju i integraciju tradicionalnih zanata u kulturnu i turističku ponudu, kao važnog segmenta nematerijalne kulturne baštine.

Glavni cilj projekta „Stari zanati – Živi ateljei Sarajeva“ je bio revitalizacija, očuvanje i promocija starih zanata kao jednog od najvrednijih oblika nematerijalne kulturne baštine grada sa obala rijeke Miljacke.

Kroz ovaj cilj, projekat doprinosi jačanju kulturnog identiteta, očuvanju zanatskih znanja i njihovom prenošenju na buduće generacije.

Promocija projekta započela je u septembru na Sajmu turizma u Sarajevu, gdje su predstavljeni zanatlije i njihove radionice kao autentični „živi ateljei“. Posjetioci su imali priliku upoznati se s raznolikošću zanatskih vještina i njihovim značajem za savremenu turističku i kulturnu ponudu, a veliko interesovanje domaćih i stranih gostiju potvrdilo je opravdanost i relevantnost ovakvog koncepta. Poseban interes izazvala je gđa. Nermina Alić koja je jedini ženski kazandžija u Sarajevu jer ljudi nisu navikli da vide žensku osobu koja se bavi kazandžijskim poslom. Pored nje na sajmu su se predstavili i kole kazandžija Edin Kazaz kao i filigran Midhat Bećari.

Nakon sajamske prezentacije, aktivnosti su nastavljene na ulicama Sarajeva kroz postavke promo pultova i direktne prezentacije zanata. Tom prilikom promovisani su brojni tradicionalni zanati koji čine okosnicu zanatske tradicije Sarajeva i Federacije BiH, među kojima su kujundžije i filigrani, kazandžije, džamdžije, demirlije, sajdžije, džehavirdžije, bardaklije, kao i drugi zanati koji zajedno čuvaju kontinuitet zanatskog stvaralaštva ovog prostora.

Poseban segment projekta predstavlja snimanje kratkih video filmova o zanatlijama i njihovim zanatima. Ovi video zapisi dokumentuju procese rada, lične priče majstora i autentičnu atmosferu zanatskih radionica, te služe kao savremeni promotivni i edukativni alat, ali i kao trajna digitalna arhiva nematerijalne kulturne baštine.

Koncept „živih ateljea“ podrazumijeva da zanatske radionice nisu samo prodajna mjesta, već prostori susreta, edukacije i neposrednog doživljaja tradicije.

Na taj način Baščaršija se afirmiše kao otvoreni kulturno-turistički prostor, dok se stari zanati sistemski integrišu u turističku i kulturnu ponudu Federacije Bosne i Hercegovine.

Osnovna ideja projekta jeste da stari zanati postanu prepoznatljiv i vitalan dio budućeg kulturnog identiteta Federacije BiH, ne samo kao naslijeđe prošlosti, već kao aktivan resurs savremenog društva. Kroz povezivanje zanatstva s turizmom, kulturom i obrazovanjem, projekat doprinosi održivom razvoju i jačanju lokalnih zajednica.

Promotivne aktivnosti realizirane su do Nove 2025. godine, čime je dodatno obogaćena zimska turistička ponuda Sarajeva.

Zbog izuzetno pozitivnih reakcija javnosti i zanatlija, projekat se nastavlja i u 2026. godini, kroz cjelogodišnju promociju starih zanata, s ciljem njihovog dugoročnog pozicioniranja u kulturnim i turističkim strategijama Federacije BiH.

Realizacija projekta omogućena je uz podršku Federalnog ministarstva okoliša i turizma, kao i Ministarstva kulture i sporta Kantona Sarajevo i Ministarstva privrede Kantona Sarajevo, čime je dodatno potvrđen značaj projekta za razvoj kulture, turizma i očuvanje tradicionalnih vrijednosti.

Projekat „Stari zanati – Živi ateljei Sarajeva“ jasno potvrđuje da su tradicionalni zanati živa vrijednost i temelj budućeg kulturnog identiteta Bosne i Hercegovine – prisutni, vidljivi i aktivni u prostoru u kojem su nastali.